DHA cho bà bầu: Thời điểm uống, cách uống và liều lượng uống tối ưu! Vì sao lại có loại DHA dành riêng cho bà bầu?
Mang thai là một hành trình đặc biệt và thiêng liêng đối với mỗi người phụ nữ. Để đảm bảo sự phát triển toàn diện và khỏe mạnh của thai nhi, bà bầu cần chú ý bổ sung đầy đủ các dưỡng chất cần thiết, đặc biệt là DHA. Tuy nhiên, không phải ai cũng hiểu rõ về tầm quan trọng của DHA và cách bổ sung đúng cách cho cơ thể. Vậy DHA có vai trò như thế nào đối với bà bầu và thai nhi? Tại sao lại có loại DHA dành riêng cho bà bầu? Bà bầu nên bổ sung DHA vào thời điểm nào và liều lượng ra sao cho phù hợp? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây nhé!
1. DHA là gì?
DHA (Axit Docosahexaenoic) là một loại axit béo không no thiết yếu thuộc Omega-3, hỗ trợ sự hình thành và phát triển của não bộ và thị giác, đặc biệt đối với trẻ trong 1000 ngày đầu đời (từ khi mẹ mang thai đến khi bé đạt 2 tuổi) [1][6-10].
Tuy nhiên cơ thể không thể tự tổng hợp DHA được nên cần bổ sung thông qua nguồn thực phẩm như các loại cá béo (cá hồi, cá thu, cá mòi), sữa, dầu cá và dầu tảo hoặc bổ sung DHA thông qua ccác loại thực phẩm chức năng dành cho bà bầu với hàm lượng DHA phù hợp [2].

Thực phẩm giàu DHA là nguồn dưỡng chất cần thiết cho mẹ bầu trong suốt thai kỳ
2. Vai trò của DHA đối với mẹ bầu và thai nhi
DHA hoạt động như một thành phần cấu trúc thiết yếu của màng tế bào thần kinh, chiếm khoảng 40% tổng số axit béo trong não bộ và 60% trong võng mạc mắt [12]. Trong thai kỳ, DHA từ mẹ được chuyển qua nhau thai thông qua các protein vận chuyển chuyên biệt, đặc biệt tăng cường trong tam cá nguyệt thứ ba khi não bộ thai nhi phát triển nhanh nhất [13].
2.1. Lợi ích đối với bà bầu
DHA giúp giảm nguy cơ sinh non [3], nguy cơ tiền sản giật ở phụ nữ trong thời gian mang thai. Ngoài ra chất dinh dưỡng này còn giúp cải thiện tâm trạng, ngăn ngừa trầm cảm sau sinh [4] và giảm nguy cơ mắc các bệnh mãn tính như bệnh tim mạch và loãng xương sau này.
Việc bổ sung đầy đủ DHA trong thai kỳ còn kích thích cơ thể mẹ bầu nhiều hồng cầu, giúp cung cấp đủ nhu cầu dinh dưỡng và oxy cho sự phát triển của thai nhi về cả trí tuệ lẫn thể chất. Đó là lý do vì sao các bác sĩ khuyên các mẹ bầu nên tăng cường bổ sung DHA trong lúc mang thai và cho con bú.
2.2. Lợi ích đối với thai nhi
DHA là chất béo chiếm tỷ lệ rất cao trong chất xám của não bộ và võng mạc, giúp thai nhi phát triển đầy đủ về não, hệ thống thần kinh và mắt ngay từ khi còn là bào thai trong bụng mẹ. DHA không chỉ đảm bảo sự phát triển của tất cả các phần trong bộ não mà còn hỗ trợ sự kết nối giữa các tế bào thần kinh, tăng độ nhạy bén tạo tiền đề phát triển IQ vượt trội trong tương lai. Vì thế mẹ bầu nên bổ sung DHA ngay từ khi còn trong bụng mẹ cho đến hai năm đầu đời.

Vai trò của DHA với mẹ bầu và sự phát triển não bộ, hệ thần kinh, võng mạc ở thai nhi
3. Bà bầu nên uống DHA vào tháng thứ mấy?
Theo khuyến cáo của các chuyên gia dinh dưỡng, việc bổ sung DHA bầu nên được thực hiện trong suốt thời gian mang thai và sau sinh với liều lượng tối thiểu là 200mg. Bởi vì DHA đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển thị giác và trí não của bé. Vào tuần thai thứ 12, chức năng thị giác và thính giác của trẻ bắt đầu được hình thành và phát triển mạnh, vì vậy nên bổ sung đầy đủ theo liều khuyến cáo của DHA trong thời điểm này. Đến tam cá nguyệt thứ 3, việc cung cấp đủ DHA sẽ giúp trẻ hình thành đầy đủ và phát triển tư duy hoàn thiện và ngăn ngừa sinh non [1] [11].
Phụ nữ sau sinh bổ sung DHA góp phần nâng cao chất lượng sữa mẹ, nguồn dinh dưỡng tốt ưu cho sức khỏe và sự phát triển của bé trong những năm tháng đầu đời. Để hỗ trợ toàn diện cho giai đoạn sau sinh, mẹ có thể tham khảo danh mục thực phẩm chức năng cho mẹ sau sinh để duy trì nguồn sữa khỏe và sức đề kháng tốt.uy nhiên, để đảm bảo an toàn thì mẹ nên chú ý liều lượng DHA bổ sung ở mỗi giai đoạn trong thai kỳ.
4. Nhu cầu DHA trong thai kỳ
Theo Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị (RDA- Hoa Kỳ) [1] trong thời kỳ mang thai tùy từng giai đoạn mà mẹ bầu cần bổ sung ít nhất 200mg DHA mỗi ngày.
4.1. Nhu cầu DHA trong 3 tháng đầu thai kỳ
Trong 3 tháng đầu của thai kỳ mẹ bầu cần bổ sung đầy đủ các dưỡng chất gồm sắt, acid folic, canxi, DHA, các nhóm vitamin và khoáng chất,… Trong đó lượng DHA mà mẹ cần bổ sung ít nhất 100 - 120mg mỗi ngày.
Đây cũng là giai đoạn mẹ bầu bị ốm nghén, nhiều mẹ ốm nghén nặng nên không thể ăn uống được các loại thức ăn bổ dưỡng. Với những trường hợp như vậy, mẹ nên dùng viên uống bổ sung DHA cho bầu. Nếu không đáp ứng được nhu cầu DHA trong giai đoạn này thì nguy cơ sinh non, tiền sản giật, thai nhi chậm phát triển là khá cao.
4.2. Nhu cầu DHA trong 3 tháng giữa thai kỳ
Sau giai đoạn hình thành bào thai, 3 tháng tiếp theo là lúc thai nhi phát triển mạnh mẽ về hệ thần kinh và nhu cầu về DHA tăng lên so với giai đoạn trước. Vì thế, việc bổ sung đủ tối thiểu 200mg DHA mỗi ngày trong 3 tháng giữa thai kỳ sẽ giúp thai nhi phát triển tốt nhất. Tuy nhiên chế độ ăn uống hàng ngày khó có thể đáp ứng đủ lượng DHA cần thiết, vì thế mẹ nên dùng viên uống DHA cho bầu để đảm bảo sự phát triển tốt nhất cho mẹ và thai nhi.
4.3. Nhu cầu DHA trong 3 tháng cuối thai kỳ
Vào 3 tháng cuối, thai nhi đã phát triển khá hoàn thiện. Tuy nhiên, não bộ vẫn tiếp tục phát triển đến những tuần cuối cùng thai kỳ nên bà bầu vẫn cần bổ sung DHA khoảng 200 - 400 mg mỗi ngày. Điều này góp phần nâng cao nhận thức và thể trạng của trẻ trong 18 tháng đầu đời sau này.
5. Tại sao lại có loại DHA dành riêng cho bà bầu?
DHA dành riêng cho mẹ bầu thường được chọn lọc kỹ lưỡng từ nguồn gốc và quy trình sản xuất để đảm bảo an toàn và tối ưu cho sức khỏe của mẹ và phát triển não bộ, thị giác của thai nhi. DHA (Omega-3) thông thường được sản xuất từ các loại cá như cá mòi, cá trích, cá kiếm.
Nhưng DHA dành cho bà bầu thường được chiết xuất từ nguồn biển sạch, ít nhiễm bẩn như tảo biển hoặc các loại cá sống ở vùng nước sâu và lạnh như cá hồi đại dương với mục đích giảm thiểu nguy cơ nhiễm độc tố và kim loại nặng như thủy ngân có hại cho thai nhi. Điểm khác biệt này không chỉ đảm bảo sự an toàn cho mẹ và thai nhi, mà còn giúp cung cấp đủ lượng DHA cần thiết cho sự phát triển của thai nhi.
Do đó mẹ bầu nên sử dụng các sản phẩm viên uống chứa DHA có nguồn gốc từ tảo biển và cá hồi đại dương từ các thương hiệu uy tín [5]. Để hiểu rõ hơn về sự khác biệt, mẹ có thể tham khảo bài viết "Nên chọn DHA từ cá hay từ tảo? Top 4 DHA cho bà bầu được tin dùng nhất" để đưa ra quyết định phù hợp.
6. Top sản phẩm DHA được nhiều mẹ bầu tin dùng
6.1. Nordic Naturals Prenatal DHA
DHA Prenatal Nordic là sản phẩm bổ sung DHA đến từ thương hiệu Nordic Naturals - mỹ, cung cấp một hàm lượng omega-3 vượt trội, với mỗi liều dùng (2 viên) chứa tới 830mg tổng lượng omega-3. Trong đó, hàm lượng DHA đạt 480mg và EPA là 205mg, tỷ lệ này được nghiên cứu tối ưu nhằm hỗ trợ toàn diện cho sự phát triển não bộ, hệ thần kinh và thị giác của thai nhi, đồng thời tăng cường sức khỏe cho mẹ bầu.

Nordic Naturals Prenatal DHA bổ sung Omega 3 tinh khiết, hỗ trợ phát triển não bộ và thị giác của thai nhi
Nguồn DHA tinh khiết được chiết xuất hoàn toàn từ dầu cá cơm và cá mòi đánh bắt tự nhiên ở những vùng biển sạch, đảm bảo an toàn tối đa cho mẹ bầu. Một trong những ưu điểm lớn nhất của sản phẩm là omega-3 tồn tại ở dạng triglycerid, đây là dạng tự nhiên của Omega-3 trong cá, giúp cơ thể hấp thu dưỡng chất một cách tối ưu và hiệu quả hơn hẳn so với dạng ethyl ester thông thường.
Để đảm bảo độ tinh khiết và an toàn tuyệt đối, mỗi lô sản phẩm của DHA Prenatal Nordic đều được kiểm định nghiêm ngặt bởi bên thứ ba. Người tiêu dùng có thể dễ dàng tra cứu Giấy chứng nhận Phân tích (Certificate of Analysis) cho từng sản phẩm, cam kết không chứa các chất độc hại như kim loại nặng, PCBs và dioxin, mang lại sự an tâm tuyệt đối trong suốt thai kỳ.
6.2. DHA Fish oil Careline
Đến từ thương hiệu Careline uy tín của Úc, viên uống Fish Oil DHA Careline là một lựa chọn phổ biến để bổ sung các axit béo thiết yếu cho phụ nữ mang thai. Mỗi viên nang cung cấp 300mg dầu cá, trong đó chứa 120mg DHA và 180mg EPA.

DHA bầu cá hồi Careline Fish Oil, được đánh giá là nguồnn DHA tinh khiết và an toàn cho bầu
Nguồn Omega-3 này được chiết xuất từ dầu cá hồi tự nhiên, với công nghệ tách chiết hiện đại không gia nhiệt. Quy trình tiên tiến này giúp giữ lại trọn vẹn cấu trúc và hoạt tính sinh học của các phân tử omega 3, từ đó mang lại hiệu quả hấp thu cao hơn từ 1.5 đến 3.5 lần so với các phương pháp chiết xuất truyền thống sử dụng nhiệt độ cao. Nhờ vậy, cơ thể mẹ có thể tiếp nhận dưỡng chất một cách tối ưu để hỗ trợ tốt nhất cho sự phát triển trí não và thị lực của thai nhi.
6.3. DHA bầu Bio Island
Một lựa chọn phổ biến khác cũng đến từ Úc là DHA Bio Island. Điểm khác biệt chính của sản phẩm này nằm ở nguồn gốc DHA hoàn toàn từ thực vật. Thay vì chiết xuất từ dầu cá, Mỗi viên nang chứa 210mg DHA được chiết xuất từ vi tảo Schizochytrium, một nguồn cung cấp DHA thực vật vô cùng tinh khiết và bền vững.

DHA Bio Island từ Úc, bổ sung DHA từ tảo hỗ trợ phát triển não bộ và hệ thần kinh ở thai nhi
Việc sử dụng nguồn tảo biển giúp sản phẩm có mùi vị dễ chịu hơn, giảm thiểu hiện tượng ợ tanh thường gặp khi dùng dầu cá, phù hợp với những mẹ bầu nhạy cảm. Sản phẩm tập trung cung cấp hàm lượng DHA cao để đáp ứng nhu cầu gia tăng trong thai kỳ, đóng vai trò then chốt trong việc xây dựng nền tảng cho trí thông minh và thị giác của trẻ ngay từ trong bụng mẹ.
6.4. Bảng so sánh các sản phẩm DHA cho bầu
| Tiêu chí | Nordic Naturals Prenatal DHA | Fish Oil Careline | Bio Island DHA for Pregnancy |
|---|---|---|---|
| Xuất xứ | Mỹ | Úc | Úc |
| Hàm lượng DHA | 480 mg/ 2 viên | 120 mg/ viên | 210 mg |
| Hàm lượng EPA | 205 mg/ 2 viên | 180 mg/ viên | Không có |
| Tổng Omega-3 | 830 mg/ 2 viên | 300 mg/ viên | 210 mg (chỉ từ DHA) |
| Nguồn gốc | Dầu cá biển sâu (cá cơm, cá mòi) | Dầu cá (Fish Oil) | Vi tảo biển (Schizochytrium) |
| Ưu điểm nổi bật | - Hàm lượng DHA & EPA cao nhất - Dạng Triglyceride tự nhiên giúp cơ thể hấp thu DHA hiệu quả hơn các dạng thông thường. - Bổ sung Vitamin D3, hỗ trợ hấp thu canxi, phát triển xương cho bé và tăng cường miễn dịch cho mẹ. - Có chứng nhận của bên thứ 3 | - Dạng Triglyceride hấp thu tối ưu - Tỷ lệ EPA cao, tối ưu hóa sự hấp thu DHA cho sự phát triển của thai nhi. - Công nghệ chiết xuất không gia nhiệt giúp tăng hiệu quả hấp thu 1.5-2.5 lần | - Chiết xuất từ tảo biển tự nhiên, an toàn - Phù hợp cho người ăn chay hoặc dị ứng với hải sản - Không có mùi tanh của cá |
| Liều dùng khuyến nghị | 2 viên/ngày | 1 -2 viên/ngày | 1 -2 viên/ngày |
| Đóng gói | 90 viên | 100 viên | 60 viên |
| Giá tham khảo (tại nhathuocvietnhat.vn) | Giá thành cao (985.000 ₫₫/ hộp) | Giá thành kinh tế (470.000₫/ hộp) | Giá thành hợp lý (670.000₫/ hộp) |
Cả ba sản phẩm đều là những lựa chọn tốt để bổ sung DHA cho mẹ bầu. Để chọn DHA phù hợp, mẹ bầu nên cân nhắc nhu cầu DHA hàng ngày, nguồn gốc (cá hay tảo), và các thành phần bổ sung.
Nordic Naturals Prenatal DHA: Đây là lựa chọn cao cấp và toàn diện nhất, nổi bật với hàm lượng DHA & EPA vượt trội, lý tưởng cho sự phát triển não bộ của thai nhi trong giai đoạn cuối. Việc tích hợp sẵn Vitamin D3 là một ưu điểm lớn, tăng cường hấp thu canxi, phát triển xương cho bé và tăng cường miễn dịch cho mẹ. Do chất lượng và độ tinh khiết đã được kiểm định bởi bên thứ ba, sản phẩm có giá thành cao hơn đáng kể so với hai loại còn lại, phù hợp với các mẹ có điều kiện và muốn đầu tư tốt nhất cho thai kỳ.
Careline Fish Oil for Pregnancy: Sản phẩm này là một lựa chọn cân bằng và kinh tế. Dù không bổ sung Vitamin D3, điểm mạnh của nó nằm ở tỷ lệ EPA cao, giúp hỗ trợ tốt cho tâm trạng của mẹ, giảm nguy cơ trầm cảm sau sinh. Với công nghệ chiết xuất hiện đại và mức giá rất phải chăng, đây là giải pháp hợp lý cho nhiều gia đình muốn bổ sung omega-3 chất lượng mà không quá tốn kém.
Bio Island DHA for Pregnancy: Là giải pháp chuyên biệt và an toàn, đặc biệt phù hợp cho các mẹ bầu ăn chay, dị ứng hải sản hoặc nhạy cảm với mùi tanh. Sản phẩm tập trung vào việc cung cấp DHA tinh khiết từ nguồn thực vật. Mức giá của Bio Island thường nhỉnh hơn Careline một chút nhưng vẫn dễ tiếp cận hơn so với Nordic Naturals, là lựa chọn thay thế hoàn hảo và lành tính.
6. DHA cho bà bầu ngày uống mấy viên?
Ở mỗi giai đoạn của thai kỳ, mẹ bầu sẽ cần bổ sung 1 lượng DHA khác nhau. Để đảm bảo cung cấp đủ và đúng, mẹ nên lựa chọn các sản phẩm dạng viên có chứa đủ lượng DHA cần thiết mỗi ngày (khoảng 200 - 300mg).
Đối với giai đoạn tuần thai dưới 10 tuần thì bạn chỉ cần bổ sung 1 viên mỗi ngày. Tuy nhiên bước sang giai đoạn từ 10 - 36 tuần hay sau sinh thì bạn cần bổ sung 2-3 viên mỗi ngày để đáp ứng đầy đủ nhu cầu của cơ thể. Liều lượng sử dụng DHA bầu đã được nghiên cứu và cân đối phù hợp với nhu cầu của cơ thể mẹ bầu trong từng giai đoạn cụ thể. Do đó cần đọc kỹ hướng dẫn sử dụng của sản phẩm để sử đúng liều lượng hướng dẫn, không tự ý tăng liều dùng khi chưa có chỉ dẫn, tránh những tác động không mong muốn có thể xảy ra.
Nếu mẹ muốn giải pháp tích hợp và tiện lợi hơn, có thể cân nhắc Ultra Nature Selancy Woman – Vitamin tổng hợp và DHA/EPA tối ưu cho mẹ bầu hoặc Vitamin Tổng Hợp MediUSA Prenatal Multi + DHA để vừa bổ sung DHA vừa cung cấp đầy đủ các vitamin và khoáng chất thiết yếu khác.
7. Uống DHA bầu vào thời điểm nào trong ngày?
Mẹ bầu có thể uống DHA bất cứ lúc nào trong ngày kể cả buổi tối, tuy nhiên uống DHA trong lúc ăn hoặc sau bữa ăn lại mang đến hiệu quả hơn cả. Bởi vì khi uống DHA cùng với bữa ăn sẽ cho khả năng hấp thụ tốt hơn, do chất béo kích thích hoạt động của enzyme lipase, giúp DHA được phân hủy và hấp thụ vào ruột non.
Trên đây là những thông tin cơ bản về tầm quan trọng của DHA đối với sự phát triển của thai nhi và sức khỏe của mẹ bầu. Bổ sung DHA đúng cách và đầy đủ sẽ góp phần giúp trẻ phát triển một cách toàn diện về thể chất cũng như trí tuệ ngay từ trong bụng mẹ. Mẹ bầu nên tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế để lựa chọn sản phẩm DHA chất lượng và phù hợp với nhu cầu của cơ thể. Việc kết hợp chế độ dinh dưỡng cân bằng, lối sống lành mạnh cùng bổ sung DHA đều đặn chắc chắn sẽ là nền tảng cho một thai kỳ khỏe mạnh, một em bé thông minh và khỏe mạnh khi chào đời.
8. Kết luận
DHA đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển não bộ và thị lực của thai nhi, đồng thời mang lại nhiều lợi ích sức khỏe cho bà bầu. Để đảm bảo cung cấp đủ lượng DHA cần thiết, bà bầu nên bổ sung DHA ngay từ giai đoạn đầu của thai kỳ và duy trì trong suốt quá trình mang thai với liều lượng phù hợp cho từng giai đoạn. Trong 3 tháng đầu, mẹ bầu cần bổ sung từ 100-200mg DHA mỗi ngày, tăng lên 200-300mg trong những tháng tiếp theo cho đến khi sinh.
Thời điểm tốt nhất để uống DHA là trong hoặc sau bữa ăn để tăng cường khả năng hấp thụ. Khi lựa chọn sản phẩm, mẹ bầu nên ưu tiên các sản phẩm DHA dành riêng cho phụ nữ mang thai với nguồn nguyên liệu sạch, an toàn và có chứng nhận chất lượng rõ ràng. Sản phẩm từ tảo biển phù hợp với mẹ nhạy cảm, trong khi sản phẩm từ cá hồi đại dương cung cấp hàm lượng cao hơn.
Việc so sánh kỹ lưỡng các sản phẩm về hàm lượng, nguồn gốc, giá cả và độ tin cậy sẽ giúp mẹ bầu đưa ra lựa chọn phù hợp với nhu cầu và ngân sách. Quan trọng nhất, mẹ bầu cần tuân thủ liều lượng khuyến cáo, chú ý các dấu hiệu bất thường và tham khảo ý kiến bác sĩ khi cần thiết để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và thai nhi.
Tài liệu tham khảo
[1] Coletta JM, Bell SJ, Roman AS. Omega-3 Fatty acids and pregnancy. Rev Obstet Gynecol. 2010 Fall;3(4):163-71. PMID: 21364848; PMCID: PMC3046737.
[2] Harvard T.H. Chan School of Public Health. Omega-3 Fats.
[3] University of Kansas. Prenatal DHA reduces early preterm birth, low birth weight. 2013.
[4] Jackson KH, Harris WS. A Prenatal DHA Test to Help Identify Women at Increased Risk for Early Preterm Birth: A Proposal. Nutrients. 2018 Dec 6;10(12):1933. doi: 10.3390/nu10121933. PMID: 30563193; PMCID: PMC6316227.
[5] Greenberg JA, Bell SJ, Ausdal WV. Omega-3 Fatty Acid supplementation during pregnancy. Rev Obstet Gynecol. 2008 Fall;1(4):162-9. PMID: 19173020; PMCID: PMC2621042.
[6] Bazan NG, Cell survival matters: docosahexaenoic acid signaling, neuroprotection and photoreceptors, Trends Neurosci. 29 (2006) 263–271.
[7] Coti Bertrand P., O'Kusky JR, Innis SM, Maternal dietary (n-3) fatty acid deficiency alters neurogenesis in the embryonic rat brain, J. Nutr 136 (2006) 1570–1575.
[8] Kitajka K, et al., The role of n-3 polyunsaturated fatty acids in brain: modulation of rat brain gene expression by dietary n-3 fatty acids, Proc. Natl. Acad. Sci. U. S. A 99 (2002) 2619–2624.
[9] Salem N, et al., Mechanisms of action of docosahexaenoic acid in the nervous system, Lipids 36 (2001) 945–959.
[10] Simopoulos AP, Omega-3 fatty acids in inflammation and autoimmune diseases, J. Am. Coll. Nutr 21 (2002) 495–505.
[11] Jiang, Y., Chen, Y., Wei, L. et al. DHA supplementation and pregnancy complications. J Transl Med 21, 394 (2023).
[12] Lauritzen L, et al. The essentiality of long chain n-3 fatty acids in relation to development and function of the brain and retina. Prog Lipid Res. 2001 Jan-Mar;40(1-2):1-94.
[13] Haggarty P. Fatty acid supply to the human fetus. Annu Rev Nutr. 2010 Aug 21;30:237-55.
[14] Serhan CN, Chiang N, Dalli J. New pro-resolving n-3 mediators bridge resolution of infectious and sterile inflammation. Mol Aspects Med. 2018 Dec;64:1-17.
[15] Hibbeln JR, et al. Maternal seafood consumption in pregnancy and neurodevelopmental outcomes in childhood (ALSPAC study): an observational cohort study. Lancet. 2007 Feb 17;369(9561):578-85.

Tốt nghiệp chuyên ngành Dược lâm sàng, Đại học Y Dược Tp Hồ Chí Minh, có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực dược phẩm.